Trafik Kazası Anında Adım Adım Yapılması Gerekenler

Trafik kazası bir anda olur, hatta saniye içinde. Ön cam çatlar, sacın gıcırtısı duyulur, kalpler hızlanır. İşte tam o ilk dakikalarda attığınız adımlar hem güvenliğinizi hem de sonrasında alacağınız tazminatı belirler. Panik anında insan zihni doğru sırayı unutabilir. Bu yazı, o ilk on dakikada elinizin altında tutabileceğiniz bir kontrol listesi niteliğinde.

Kısa cevap: Kaza sonrası doğru sıra şudur: önce güvenliği sağlayın, dörtlü flaşör ve uyarı üçgeni koyun, yaralı kontrolü yapın, gerekiyorsa 112'yi arayın, delilleri toplayın ve son olarak tutanak sürecine geçin. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 81. maddesi, kazaya karışan herkese kaza yerinde durma, delilleri bozmama ve yetkilileri bilgilendirme yükümlülüğü yükler.

1. Aracı ve kendinizi güvenli bir noktaya alın
2. Dörtlü flaşörü yakın, gerekiyorsa uyarı üçgenini yerleştirin
3. Yaralı olup olmadığını kontrol edin
4. Yaralanma varsa 112'yi, sadece maddi hasar varsa gerekirse 155/156'yı arayın
5. Fotoğraf ve tanık bilgisi toplayın
6. Dijital ya da kağıt tutanağa geçin, sigortaya bildirin

Önce Güvenlik

Kısa cevap: Araç trafiğin ortasında ve konum güvenli değilse, tutanaktan önce aracı yol kenarına çekmek gelir; hiçbir belge bir insan hayatından değerli değildir.

İlk kural nettir: araç trafiğin ortasında ve konum güvenli değilse, önce oradan uzaklaşın. Evet, polis çağırmanız ve tutanak tutmanız gerekiyor ama hiçbir tutanak bir insan hayatından değerli değildir. Araç hâlâ hareket edebiliyorsa yol kenarına, banket ya da yan sokağa çekin. Etraftan gelen araçlara dikkat edin, özellikle hava karanlıksa ya da görüş mesafesi düşükse. Gece kazalarında ilk iş her zaman görünür olmaktır; iç ışığı açmak, telefonun fenerini kullanmak bile fark yaratır.

Yolun görüş açısı kısıtlı bir noktasındaysanız, mümkünse aracı biraz ileri çekip daha güvenli bir noktaya alın. Acele etmeyin ama gereksiz risk de almayın; iki araç arasında kalıp üçüncü bir çarpmaya maruz kalan sürücü sayısı hiç az değil.

Dörtlü Flaşörü ve Uyarı Üçgenini Kullanın

Kısa cevap: Araç çalışıyorsa dörtlüleri hemen yakın; çalışmıyorsa uyarı üçgenini şehir içinde en az 30 metre, şehir dışında 100 metre geriye yerleştirin. Amaç ikinci bir çarpışmayı önlemektir.

Araç çalışır durumdaysa dörtlüleri hemen yakın. Araç çalışmıyorsa reflektif uyarı üçgenini ya da yanıp sönen bir uyarı ışığını arkadan gelen trafiğin görebileceği mesafeye yerleştirin. Şehir içinde bu mesafe en az 30 metre, şehir dışı ve hızlı yollarda 100 metrenin üzerinde olmalı. Amaç ikinci bir çarpışmayı önlemek. Bir kişi kaza sonrası hâlâ yol üzerinde, araç akışına açık bir noktada duruyorsa onu güvenli bir kenara almak öncelikli iştir.

Yaralı Kontrolü

Kısa cevap: Herkesin bilincini ve hareketini kısaca kontrol edin; ağır yaralanma belirtisi varsa vakit kaybetmeden 112'yi arayın ve bilinç kaybı yaşayan kişiyi gereksiz yere kımıldatmayın.

Herkesin durumunu kısaca kontrol edin. "Başın ağrıyor mu", "bacağını hareket ettirebiliyor musun" gibi basit sorulardan çekinmeyin. Ağır bir yaralanma belirtisi varsa vakit kaybetmeden 112'yi arayın. Bilinç kaybı yaşayan biri varsa, boyun ve omurga travması ihtimaline karşı gereksiz yere kımıldatmayın; sadece hava yolunun açık olduğundan emin olun. Bazı yaralanmalar ilk bakışta belli olmaz; iç kanama ya da gizli kırıklar sonradan ortaya çıkabilir. Ambulans geldiğinde gözlemlediğiniz her ayrıntıyı sağlık ekibine aktarın, bu bilgi teşhis için değerlidir.

Yetkilileri Arayın

Kısa cevap: Yaralanma varsa 112, sadece maddi hasar ve taraflar arasında uyuşmazlık varsa 155 ya da 156 aranır; 2918 sayılı KTK madde 81 gereği kaza yerinde yetkililer gelene kadar (veya izin verilene kadar) beklemek yasal bir yükümlülüktür.

Yaralanma varsa 112, sadece maddi hasar ve taraflar arasında uyuşmazlık varsa 155 ya da 156 aranabilir. Kazanın yerini net biçimde tarif edin; cadde adı, kilometre taşı, yakın bir işletme gibi belirgin bir referans noktası verin. Taraf sayısını, araç hasarlarını ve yaralanma olup olmadığını kısaca özetleyin. Polis geldiğinde resmi tutanağı onlar tutar. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 81. maddesi, kazaya karışanlara kaza yerinde durma, delilleri bozmama, kimlik ve sigorta bilgilerini paylaşma ve yetkilileri bilgilendirme yükümlülüğü getirir; taraflar maddi hasarda anlaşmışsa yerinde ayrılma izni bu maddede tanınan bir istisnadır, ama şüpheye düşülen her durumda polis çağırmak işleri daha güvenli hale getirir.

Delil ve Bilgi Toplama

Kısa cevap: Kaza yerinde fotoğraf, karşı tarafın kimlik/plaka/poliçe bilgisi ve tanık iletişim bilgisi toplamak, sonraki kusur ve tazminat sürecinin temelini oluşturur.

Telefonunuzu çıkarıp fotoğraf çekin: araçların son durduğu konum, hasarın büyüklüğü, yol üzerindeki fren izleri, trafik işaretleri, hava koşulları. Yazılı not kadar görsel kanıt da değerlidir. Karşı tarafın plakasını, kimliğini ve sigorta poliçe numarasını isteyin. Yanınızda bir tanık varsa adını ve telefon numarasını mutlaka not edin; iki üç tanık genellikle yeterlidir.

Toplanması gereken temel bilgiler:

• Tarafların adı, soyadı, telefon numarası ve adresi
• Plaka numaraları, araç markası ve modeli
• Sigorta şirketleri ve poliçe numaraları
• Hasarın kısa ama net bir tarifi
• Varsa tanıkların adı ve telefon numarası
• Kaza konumunun GPS koordinatı ya da açık adresi

Panik Anında Sakin Kalmak

Kısa cevap: Karşı tarafla tartışmaya girmeyin; kusur tespiti sürücülerin değil sigortanın ve gerekirse mahkemenin işidir.

Bütün bu adımları uygularken zihin bulanabilir, eller titreyebilir. Bu son derece normal bir tepki. Derin nefes almak, gerekiyorsa bir yudum su içmek yardımcı olur. Karşı tarafla tartışmaya girmeyin, suçlayıcı bir dille konuşmayın; kusur tespiti sizin değil sigortanın ve gerekirse mahkemenin işidir. Bu an bir rekabet değil, bir prosedürdür.

Yaralı varsa ambulans her zaman ilk sıradadır. Hiçbir sigorta işlemi, hiçbir tutanak, bir insanın sağlığından önemli değildir.

Özel Araç Tipleri ve Farklı Kurallar

Kısa cevap: Kamyon, otobüs, taksi gibi ticari araç kazalarında işveren/filo sorumlusuna bildirim ek olarak gerekebilir; şehirlerarası yolda jandarma, il içinde polis yetkilidir.

Kamyon, otobüs, taksi gibi ticari araçların karıştığı kazalarda bildirim zorunlulukları farklılaşabilir; bazı durumlarda işveren ya da filo sorumlusuna da haber vermek gerekir. Şehirlerarası yolda meydana gelen kazalarda jandarma yetkili olur, il içindeki kazalarda ise polis. Hangi kurumun arandığından emin değilseniz 112'yi aramak her zaman güvenli bir başlangıç noktasıdır, çağrı merkezi sizi doğru birime yönlendirir.

Karşı Taraf Kaçarsa Ne Yapmalı

Kısa cevap: Kaçan aracın plaka, renk ve yönünü not alın, çevredeki güvenlik kameralarını ve tanık görüntülerini toplayın; olayı polise "kaçan araç kazası" olarak bildirin.

Bazı kazalarda karşı taraf durup bilgi paylaşmadan uzaklaşır. Böyle bir durumda panik yapmadan aracın plakasını, rengini, markasını ve kaçış yönünü aklınızda tutmaya ya da hemen not almaya çalışın. Çevredeki güvenlik kameraları, yakın işyerlerinin kamera kayıtları, varsa tanıkların cep telefonu görüntüleri bu noktada büyük önem taşır. Polise durumu kaçan araç kazası olarak bildirin, bu tür olaylarda soruşturma kamerayla ve tanık ifadeleriyle yürütülür. Kendi sigortanızın kapsamına göre bu tür kazalarda da tazminat alma imkanınız olabilir, bu yüzden bildirimden vazgeçmeyin.

Sigortaya Bildirim Süresi

Kısa cevap: Kazayı sigorta şirketine mümkün olan en kısa sürede bildirin; fotoğraflar, tutanak nüshası ve varsa polis raporu bildirim sırasında hazır olmalı.

Kazayı yaşadıktan sonra sigorta şirketine haber vermeyi geciktirmeyin. Çoğu poliçede kazadan sonra makul bir süre içinde bildirim yapılması istenir; bu süre geciktikçe hem hasar tespiti zorlaşır hem de sigorta şirketi gecikmeyi sorgulayabilir. Kaza anında çekilen fotoğraflar, tutanak nüshası ve varsa polis raporu bildirim sırasında yanınızda hazır olmalı. Sigorta şirketi genellikle bir eksper görevlendirir; eksper geldiğinde ilk günkü gözlemlerinizi, kaza anındaki hava ve yol koşullarını aktarmak faydalı olur.

Kaza Sonrası İlk Saatlerde Yapılacaklar

Kısa cevap: Güvenlik sağlanıp bilgiler toplandıktan sonra sıra dijital ya da kağıt tutanağa gelir; taraflar anlaşabiliyorsa dijital tutanak süreci hızlandırır.

Güvenlik sağlanıp bilgiler toplandıktan sonra sıra dijital ya da kağıt tutanağa gelir. Taraflar anlaşabiliyorsa dijital tutanak süreci daha hızlı işler ve sigorta başvurusunu kısaltır. Anlaşamayan taraflarda polis tutanağı beklenmeli, itiraz hakkı saklı tutulmalı. Kaza yerinde alınan fotoğraflar ve tanık bilgileri, ileride sigorta ya da mahkeme sürecinde kusur oranının belirlenmesinde belirleyici rol oynar; bu yüzden ilk dakikalarda gösterilen özen, aylar sonraki tazminat miktarını doğrudan etkiler.

Yaralanmalı Kazalarda Ek Adımlar

Kısa cevap: Yaralanmalı kazada hastaneye kaldırılan kişi adli rapor almalı, tedavi masraf belgelerini saklamalı; gecikmeli belirtiler (örneğin boyun ağrısı) çıkarsa da mutlaka sağlık kuruluşuna başvurulmalı.

Yaralanma olan kazalarda süreç maddi hasarlı kazadan biraz farklı ilerler. Ambulans müdahalesi sonrası hastaneye kaldırılan kişinin adli rapor alması gerekir; bu rapor ilerideki tazminat sürecinin temel belgelerinden biridir. Yaralı taraf, tedavi masraflarını ve varsa iş gücü kaybını belgeleyecek fatura ve reçeteleri saklamalı. Kaza sonrası birkaç gün içinde ağrı ya da rahatsızlık hissediliyorsa, ilk anda fark edilmemiş olsa bile mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir; bu tür gecikmeli belirtiler whiplash gibi boyun travmalarında sık görülür.

Sık Sorulanlar

Maddi hasarlı kazada polis çağırmak zorunlu mu?

Kısa cevap: Taraflar kusur konusunda anlaşıyorsa ve ciddi bir uyuşmazlık yoksa dijital tutanak yeterli olabilir; anlaşmazlık varsa polis çağırmak hem güvenlik hem belge açısından daha sağlıklıdır.

Kaza yerinde araç hareket ettirilirse delil kaybolur mu?

Kısa cevap: Güvenlik gerektiriyorsa aracı hareket ettirmeden önce mutlaka fotoğraf çekmek bu endişeyi büyük ölçüde ortadan kaldırır.

Karşı taraf tutanağı imzalamak istemezse ne olur?

Kısa cevap: Bu durumda polis çağırmak tek çözümdür; resmi tutanak taraf imzası aranmaksızın olay yerindeki tespitlere göre düzenlenir.

Kaza sonrası aracın çekici ile taşınması gerekiyorsa, çekici gelene kadar araçta değerli eşya bırakmamak ve ruhsat ile sigorta belgelerini yanınızda tutmak da unutulmaması gereken küçük ama pratik bir ayrıntıdır.

Son güncelleme: Temmuz 2026