Kusur Oranı
Kaza senaryosuna göre kusur oranı aralığının belirlenmesi ve diğer kalemleri besleyen ortak girdi.
Yasal Dayanak
Karayolları Trafik Kanunu (KTK) madde 84 ve kaza senaryosu emsalleri.
Girdiler
| Girdi | Açıklama |
|---|---|
hareket | Aracın hareket şekli (duz_giden, kirmizi_isik_dur, doner_kavsak, duran, geri_gelen, park_eden) |
carpisma | Çarpışma senaryosu (harekete bağlı, ör. arkadan, arkadan_ben) |
arkaIstisna | Yalnızca arkadan senaryolarında: yok | ondeki_durdu | ondeki_serit |
alkol | ben | karsi | hayir |
ehliyetsiz | ben | karsi | hayir |
Parametre olarak: senaryo tablosu (hareket + carpisma → min, max, label, dayanak,
dogrulukDurumu), arka istisna kaydırma puanları, alkol/ehliyetsizlik kaydırma puanları.
Formül / Adımlar
Sabit bir kusur yüzdesi tablosu yoktur — sistem, kaza senaryosuna karşılık gelen bir
[min, max] aralığı ile başlar ve ağırlaştırıcı/hafifletici etkenlere göre bu aralığı
kaydırır (kaydir):
[min, max] = senaryo(hareket, carpisma) // barem tablosundan
Arkadan çarpma istisnası: yalnızca carpisma arkadan senaryolarındaysa uygulanır.
arkadan_ben (BEN çarptım) → kusurum DÜŞER → kaydir(min, max, −puan)
arkadan (ben öndeyim) → kusurum ARTAR → kaydir(min, max, +puan)
Alkol / ehliyetsizlik ağırlaştırıcıları (taraf bazlı, genel hukuk ilkesi — puanlar taslak):
alkol == 'ben' → +alkolPuan (kusurum artar)
alkol == 'karsi' → −alkolPuan (kusurum azalır)
ehliyetsiz == 'ben' → +ehliyetsizPuan
ehliyetsiz == 'karsi' → −ehliyetsizPuan
Her kaydırma min(100, max(0, deger + puan)) ile [0, 100] aralığında sınırlanır.
Orta nokta ve etiket:
ortaNokta = round((min + max) / 2)
| Orta nokta | Etiket |
|---|---|
| 0 | Tamamen kusursuz |
| ≤ 25 | Tali kusurlu |
| = 50 | Eşit kusurlu |
| ≤ 75 | Asli kusurlu |
| > 75 | Tam kusurlu |
Örnek
Senaryo: düz giden araca arkadan çarpma (arkadan_ben), senaryo aralığı [80, 100], öndeki araç
aniden durdu istisnası (ondeki_durdu, puan örn. 15):
[min, max] = kaydir(80, 100, −15) = [65, 85]
ortaNokta = round((65+85)/2) = 75 → "Asli kusurlu"
Bu orta nokta değeri, diğer modüllere kusurOrani olarak geçirilir.
Sınırlamalar / Uyarı
Bu bir ön değerlendirmedir; kesin kusur oranı bilirkişi/mahkeme tarafından belirlenir.
Senaryo tablosundaki bazı satırlar dogrulukDurumu: 'taslak' olarak işaretlenmiştir — bu
senaryolar henüz emsal kararlarla tam doğrulanmamıştır. Alkol/ehliyetsizlik kaydırma puanları
da taslak niteliktedir ve hesaplama_parametrelerinden ayarlanır.
Kaynak: backend/api/src/hesaplamalar/kusur-orani.ts