Kusur Oranı

Kaza senaryosuna göre kusur oranı aralığının belirlenmesi ve diğer kalemleri besleyen ortak girdi.

İçindekiler

Yasal Dayanak
Girdiler
Formül / Adımlar
Örnek
Sınırlamalar / Uyarı

Yasal Dayanak

Karayolları Trafik Kanunu (KTK) madde 84 ve kaza senaryosu emsalleri.

Girdiler

Girdi	Açıklama
`hareket`	Aracın hareket şekli (`duz_giden`, `kirmizi_isik_dur`, `doner_kavsak`, `duran`, `geri_gelen`, `park_eden`)
`carpisma`	Çarpışma senaryosu (`hareket`e bağlı, ör. `arkadan`, `arkadan_ben`)
`arkaIstisna`	Yalnızca arkadan senaryolarında: `yok` \| `ondeki_durdu` \| `ondeki_serit`
`alkol`	`ben` \| `karsi` \| `hayir`
`ehliyetsiz`	`ben` \| `karsi` \| `hayir`

Parametre olarak: senaryo tablosu (hareket + carpisma → min, max, label, dayanak, dogrulukDurumu), arka istisna kaydırma puanları, alkol/ehliyetsizlik kaydırma puanları.

Formül / Adımlar

Sabit bir kusur yüzdesi tablosu yoktur — sistem, kaza senaryosuna karşılık gelen bir [min, max] aralığı ile başlar ve ağırlaştırıcı/hafifletici etkenlere göre bu aralığı kaydırır (kaydir):

[min, max] = senaryo(hareket, carpisma)   // barem tablosundan

Arkadan çarpma istisnası: yalnızca carpisma arkadan senaryolarındaysa uygulanır.

arkadan_ben (BEN çarptım) → kusurum DÜŞER   → kaydir(min, max, −puan)
arkadan (ben öndeyim)     → kusurum ARTAR   → kaydir(min, max, +puan)

Alkol / ehliyetsizlik ağırlaştırıcıları (taraf bazlı, genel hukuk ilkesi — puanlar taslak):

alkol == 'ben'        → +alkolPuan  (kusurum artar)
alkol == 'karsi'      → −alkolPuan  (kusurum azalır)
ehliyetsiz == 'ben'   → +ehliyetsizPuan
ehliyetsiz == 'karsi' → −ehliyetsizPuan

Her kaydırma min(100, max(0, deger + puan)) ile [0, 100] aralığında sınırlanır.

Orta nokta ve etiket:

ortaNokta = round((min + max) / 2)

Orta nokta	Etiket
0	Tamamen kusursuz
0 < orta < 50	Tali kusurlu
= 50	Eşit kusurlu
50 < orta < 100	Asli kusurlu
= 100	Tam kusurlu

Eşikler yarıya ve uca bakar: yarının altı tali, tam yarı eşit, yarının üstü asli, yalnız %100 tam. Etiket bir hukuki durum beyanıdır — %82 kusurlu bir tarafın hâlâ %18 oranında talep hakkı olduğu için "tam kusurlu" yalnızca %100'ün etiketidir (KR-133).

Örnek

Senaryo: düz giden araca arkadan çarpma (duz_giden / arkadan_ben, senaryo aralığı [90, 100]), öndeki araç yasak yerde durdu istisnası (ondeki_durdu, güncel puan 30):

[min, max] = kaydir(90, 100, −30) = [60, 70]
ortaNokta = round((60+70)/2) = 65   → "Asli kusurlu"

Kaydırma eksi yönde çünkü çarpan taraf benim (arkadan_ben); arkadan çarpılan taraf olsaydım (arkadan) aynı istisna kusurumu ARTIRIRDI. Aralık ve puan değerleri hesaplama_parametreleri tablosundan gelir, burada güncel seed değerleri kullanılmıştır.

Bu orta nokta değeri, diğer modüllere kusurOrani olarak geçirilir.

Sınırlamalar / Uyarı

Bu bir ön değerlendirmedir; kesin kusur oranı bilirkişi/mahkeme tarafından belirlenir.

Senaryo tablosundaki bazı satırlar dogrulukDurumu: 'taslak' olarak işaretlenmiştir — bu senaryolar henüz emsal kararlarla tam doğrulanmamıştır. Alkol/ehliyetsizlik kaydırma puanları da taslak niteliktedir ve hesaplama_parametrelerinden ayarlanır.

Kaynak: backend/api/src/hesaplamalar/kusur-orani.ts

ÖncekiMaluliyet (Balthazard)SonrakiAraç Mahrumiyeti